12 juni: feestdag van de heilige Odulphus, patroonheilige van onze parochie

Odulphus werd omstreeks 775 uit een Frankisch geslacht geboren op de boerderij die zijn vader Bodgesus in de achtste eeuw gebouwd had. De naam van zijn moeder staat nergens vermeld. Deze boerderij stond in Verrebest (ongeveer overeenkomend met het huidige oude centrum van Best), een gehuchtje bij Oirschot. Deze Odulphus zou uitgroeien tot de eerste Nederlandse heilige van eigen bodem: Sint-Odulphus. Uniek is dat de naar hem genoemde kerk op zijn geboortegrond staat.

Naar Oirschot

Over de jeugd van Odulphus is weinig bekend. Hij werd priester en wilde, zo zegt een oude overlevering, kloosterling worden. Odulphus’ ouders verzetten zich tegen dit laatste. Hij vertrok vanuit Best naar Oirschot, waar hij zijn priesteropleiding heeft gehad. Daarna is hij op dringend verzoek van zijn ouders nog enige tijd in Oirschot gebleven. Hij maakte daarbij deel uit van het college van priesters dat de zielzorg in Oirschot (en de verre omgeving, inclusief Best) waarnam. Daarom wordt hij ook pastoor van Oirschot (806) genoemd.

Naar Utrecht en Friesland

Later is Odulphus toch in het klooster gegaan, bij de kanunniken van Utrecht. Hij viel daar op door zijn heilig leven en ijver en werd overste van het klooster. In opdracht van Fredericus, de bisschop van Utrecht, onder wiens bisdom ook de Friezen vielen, ging Odulphus zich als missionaris toeleggen op de bekering van de Friezen die destijds slechts ten dele christelijk waren en allen in meer of mindere mate heidense gebruiken praktiseerden (Germaanse goden- en voorouderverering, enzovoorts). Ook is hij in die tijd bijna 10 jaar plaatsvervanger van bisschop Fredericus geweest. Op hoge leeftijd kwam hij terug naar Utrecht. Daar is hij, ongeveer negentig jaar oud, gestorven (865) en begraven. Aanvankelijk in de H. Kruiskapel en later werd zijn lichaam bijgezet in de Sint-Salvatorkerk. De dag van zijn overlijden zou 12 juni geweest zijn. Op die dag viert de Kerk thans het feest van Sint-Odulphus. De sterfdag op aarde is immers de geboortedag in de hemel. Daarnaast wordt hij samen met andere geloofsverkondigers van Nederland gevierd op 6 november.

Appel(s)

Als kloosterling leerde Odulphus te volharden in stilzwijgen. Daarvoor werd hij eens, zo zegt de legende, beloond met een appel. Die is later zijn attribuut geworden, als symbool voor gehoorzaamheid.

Een ander verhaal over de herkomst van de appel(s), te lezen in een ambtelijk rapport van 1840, is de legende waarin staat dat hij deze tijdens zijn schooljaren van een engel gekregen heeft. In voornoemd rapport is vermeld dat Odulphus “in Zijne jeugd te Oirschot schoolging en eens diepbedroefd vandaar terugkwam, wijl hij bij een prijs uitdeeling was voorbij gegaan, dat hem toen een Engel ontmoet was, welke hem ter belooning voor Zijnen vlijt, en ter verdere aanmoediging, een gouden appel (volgens andere drie) geschonken had, dat hij toen Zijne studien voort gezet, Priester en later Bisschop te Utrecht was geworden; hij is patroon van Best, in de kerk is nog Zijn beeld, met den appel op het hoofd te zien.

Deze legende wordt daar algemeen geloofd; de akker waar de ontmoeting plaatsgehad zoude hebben, wordt nog aangewezen en heet de St.-Odulphusakker.” De ontmoeting met de engel is uitgebeeld in een van de glas-in-loodramen bij het Odulphusaltaar.

Verering

Omdat de eerste hagiografieën van Odulphus uit ongeveer de eerste helft van de tiende eeuw dateren, zal de verering van Odulphus vermoedelijk omstreeks diezelfde periode in Utrecht begonnen zijn. Sint-Odulphus wordt als heilige genoemd in een martyrologium van de Mariakerk te Utrecht uit de 12e eeuw. Ook komt hij voor in oude handschriften, in kerken en kathedralen te Brussel, te Trier (Sint-Martinusklooster), te Luik (Sint-Laurentiusklooster) en te Atrecht (de kathedraal).

Relikwie

Rond 1600 liet bisschop Sasbout Vosmeer (toen apostolisch vicaris van Utrecht en bisschop) het skelet van de heilige opgraven. Best kreeg in 1620 een vingerkootje van het opgegraven skelet als relikwie. Pastoor Willem Heerbeeck haalde deze relikwie uit Utrecht en liet een passend reliekschrijn maken: een zilveren hand. U treft deze relikwie aan in de kerk.

Gebed tot de Heilige Odulphus

God, licht en herder van de gelovigen,

Gij hebt de Heilige Odulphus in Uw Kerk aangesteld

om door woord en voorbeeld

een goede herder te zijn voor Uw volk.

Help ons op zijn voorspraak

het geloof te bewaren dat hij heeft verkondigd

en de weg te volgen waarop hij ons is voorgegaan.

Door Christus onze Heer. 

Amen.

Bron: Altaarmissaal Nederlandse Kerkprovincie